Επιβλητικό μέσα στην απλότητα και τη συντομία του, το Αν του Ράντγιαρντ Κίπλινγκ αποτελεί μια ανάγλυφη υπενθύμιση ότι πολλές φορές στη ζωή ο θρίαμβος απέχει ελάχιστα από την καταστροφή, δίχως αυτό να σημαίνει πως ο καθένας μας δεν μπορεί να αντιμετωπίζει αμφότερα με επίγνωση και αξιοπρέπεια, μαθαίνοντας από τα πάντα. Το ποίημα δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1910, ως μέρος της συλλογής φανταστικών ιστοριών Rewards and Fairies· δεκαετίες αργότερα, το 1995, το Αν αναδείχτηκε κατόπιν ψηφοφορίας ως το πιο αγαπημένο ποίημα ολόκληρης της βρετανικής λογοτεχνίας. Ο Τζόζεφ Ράντγιαρντ Κίπλινγκ, ο συγγραφέας του Βιβλίου της ζούγκλας, του Κιμ, του Ανθρώπου που θα γινόταν βασιλιάς και του Αν κατόρθωσε με το αδιαμφισβήτητο αφηγηματικό του ταλέντο να αποτυπώσει μια ολόκληρη εποχή, αυτή των ευρωπαϊκών αυτοκρατοριών που σε λίγα χρόνια θα αποτελούσαν παρελθόν. Η συγγραφική του φήμη εξαπλώθηκε γρήγορα σε όλο τον κόσμο. Το 1907 τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας – ήταν ο πρώτος αγγλόφωνος συγγραφέας που κέρδισε το βραβείο και παραμένει ως σήμερα ο νεαρότερος αποδέκτης του. Δυτική σκέψη και ανατολική φιλοσοφία, φλεγματική χιουμοριστική γραφή και θεμελιώδη δοκίμια, διαχρονική ποίηση και αθάνατη μικρή πεζογραφία, κείμενα που σφράγισαν την εποχή τους και εξακολουθούν να διαβάζονται παντού: αυτή είναι η σειρά «Επίλεκτα» των εκδόσεων Οξύ.

Όπως τα φτερά των πουλιών χτυπούν τον συμπαγή αέρα που χωρίς αυτόν κανένα τους δεν θα μπορούσε να πετάξει έτσι κι οι λέξεις ελευθερωμένες από τη φαντασία επιβεβαιώνουν την πραγματικότητα με την πτήση τους

Τι είναι η Άνοιξη, πέρα από «το παλιότερο σχήμα λόγου στα κατάστιχα»; Ένα παράξενο βιβλιαράκι κάποιου μοντερνιστή Αμερικανού που τυπώθηκε στη Γαλλία από τον εκδότη του Οδυσσέα; Ένα εκρηκτικό μανιφέστο –πεζό; ποιητικό;– που ανεβάζει τη φαντασία στην εξουσία 4-5 δεκαετίες πριν ο Μάης του ’68 «κατοχυρώσει» το σύνθημα;

Για τον Έζρα Πάουντ, ο Γουίλιαμ Κάρλος Γουίλιαμς ήταν «το ανθεκτικότερο είδος σ’ αυτά εδώ τα μέρη». Τον απασχολούσαν αληθινά πράγματα, άνθρωποι με τρέχουσες ανάγκες, αλλά ταυτόχρονα ωθούσε τη γλώσσα στα άκρα εξυμνώντας την ανωτερότητα της φαντασίας. Κι αυτό που κατάφερε ο Γουίλιαμς, ακριβώς στο σημείο καμπής της ποίησης, ήταν ν’ αδειάσει τον συμβολικό σωρό του μύθου και της μεταφοράς και πατώντας γερά στη γη να περάσει απευθείας μέσα στη στιγμή. Α ναι, η Άνοιξη!

Ο Γουίλιαμ Κάρλος Γουίλιαμς (1883-1963), από τους κυριότερους εκπροσώπους του μοντερνισμού στην αμερικανική ποίηση, μιλούσε σαν πρώτη γλώσσα τα ισπανικά (η μητέρα του ήταν Πορτορικανή και ο πατέρας του Άγγλος μεγαλωμένος στην Καραϊβική), ακολούθησε σπουδές ιατρικής και έγινε παιδίατρος-παθολόγος: την ημέρα έβλεπε ασθενείς, τη νύχτα έγραφε. Το εντελώς ελεύθερο και αυτοσχεδιαστικό του ύφος αποτέλεσε βάση και έμπνευση για τη γενιά των μπιτ ποιητών του ’50 και του ’60 (ο Γουίλιαμς έγραψε την εισαγωγή και για το Ουρλιαχτό του Άλεν Γκίνσμπεργκ το 1956). Οι μεταμοντερνιστές απορρίπτουν τον –πάντα δυναμικά διατυπωμένο– ισχυρισμό του για την αδιαμεσολάβητη ισχύ και επίδραση της ποίησης και της τέχνης, αλλά η αξία του έργου του παραμένει διαρκής σαν μια υπενθύμιση πως όλα είναι εφικτά. ΚΑΙ ΜΑΖΙ Η ΑΝΟΙΞΗ Βρείτε και άλλα βιβλία της σειράς Επίλεκτα: https://brainfood.gr/ekdoseis/non-fiction/epilekta/

Είναι υπέροχα, το σθένος και το μυστήριο της αρχαίας ζωής που εκφράζουν αυτές οι ξεθωριασμένες φιγούρες. Οι Ετρούσκοι υπάρχουν ακόμη εκεί, πάνω στον τοίχο.

«Η απεικόνιση διαθέτει ζωντάνια και φυσικότητα, εντούτοις εκπέμπει την ολκή της πληρότητας ενός αρχαϊκού νοήματος. Το δείπνο είναι νεκρικό και την ίδια στιγμή ο νεκρός δειπνεί στον κάτω κόσμο, γιατί ο κάτω κόσμος ήταν για τους Ετρούσκους ένας τόπος χαρωπός. Ενώ οι ζωντανοί γλεντούσαν εν ζωή, ο νεκρός γλεντούσε πα- ρομοίως, με μια γυναίκα να του προσφέρει γιρλάντες και σκλάβους να του σερβίρουν κρασί, βαθιά μέσα στον κάτω κόσμο. Επειδή η ζωή πάνω στη γη ήταν τόσο όμορφη, η ζωή στον κόσμο των νεκρών δεν μπορούσε παρά να ήταν μια συνέχειά της». Ο Ντ. Χ. Λόρενς περιηγείται έκθαμβος την αρχαία ιταλική πόλη της Ταρκυνίας (τη σημερινή Ταρκουίνια) και τα περίφημα ταφικά μνημεία με τις έγχρωμες τοιχογραφίες τους, ανασυστήνοντας σαγηνευτικά με την πένα του έναν πολιτισμό που άκμασε πριν από 2500 χρόνια. Για τον συγγραφέα: Από τους σημαντικότερους αγγλόφωνους συγγραφείς των αρχών του 20ού αιώνα, ο Ντέιβιντ Χέρμπερτ Λόρενς (1885-1930), εν πολλοίς υπεύθυνος για την αλλαγή στον τρόπο που η λογοτεχνία αντιμετώπιζε ως τότε τις ερωτικές σχέσεις, ξεκίνησε τα ταξίδια και τις περιπλανήσεις του πριν ακόμα τα πρώτα του βιβλία χαρακτηριστούν άσεμνα και απαγορευτούν στη γενέτειρά του Αγγλία. Βρέθηκε να ζει και να γράφει στη Γερμανία, την Ιταλία, την Αυστραλία, το Μεξικό, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία, όπου το 1928 πρωτοκυκλοφόρησε σε λίγα αντίτυπα Ο Εραστής της λαίδης Τσάτερλι. Το 1960 και μετά από πολύκροτη δίκη, οι εκδότες της μη λογοκριμένης εκδοχής του βιβλίου στην Αγγλία απαλλάχτηκαν τελικά από την κατηγορία της «διασποράς πορνογραφικού υλικού».

ΟΙ ΖΩΓΡΑΦΙΣTΟΙ ΤΑΦΟΙ ΤΗΣ ΤΑΡΚΟΥΙΝΙΑ

Βρείτε και άλλα βιβλία της σειράς Επίλεκτα:

Το πιο δύσκολο κομμάτι τού να είσαι δημιουργικός: Πώς μαθαίνουμε να παίζουμε όπως ένα παιδί;

Πρέπει να ήταν κάτι σαν φαντασίωση, όχι μόνο για τους μυημένους στην τέχνη της κωμωδίας αλλά για παντός είδους «ανάποδα» μυαλά: να γράψει ένα βιβλίο για τη δημιουργικότητα και για την προέλευσή της –αν υπάρχει– ο θρυλικός Monty Python Τζον Κλιζ, υπεύθυνος για μερικές από τις πιο αστείες και ανατρεπτικές σκηνές που έχουν παιχτεί ποτέ στη μικρή ή τη μεγάλη οθόνη. Ξεκινώντας, βέβαια, να πούμε εδώ ότι δεν έχει ιδιαίτερο νόημα να γράψει –ή και να διαβάσει– κανείς εξακόσιες σελίδες για το ζήτημα: «Τα πολλά λόγια είναι φτώχεια. Κι επίσης κάνουν τους άλλους να βαριούνται». Ή αλλιώς: «Με συγχωρείτε που αυτό το γράμμα είναι τόσο μεγάλο, αλλά δεν είχα χρόνο να γράψω ένα μικρότερο». Για τον συγγραφέα: Συνιδρυτής της δημιουργικής κολεκτίβας των Monty Python στα τέλη των ’60s, ο Τζον Κλιζ (1939-) μεγαλούργησε στη βρετανική κωμωδία με το Monty Python Flying Circus (BBC, 1969-1974) και τις ταινίες-ορόσημα αναρχικού χιούμορ Οι Monty Python και το Άγιο Δισκοπότηρο, Η ζωή του Μπράιαν και Το νόημα της ζωής. Το σενάριό του για την ταινία Ένα ψάρι που το έλεγαν Γουάντα ήταν υποψήφιο για Όσκαρ το 1989. Το 2000, η σειρά Fowlty Towers των ’70s (με μόλις δύο σεζόν των έξι επεισοδίων και τον Κλιζ στη συγγραφή και τον πρωταγωνιστικό ρόλο), ανακηρύχθηκε από το Βρετανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου ως το καλύτερο τηλεοπτικό πρόγραμμα όλων των εποχών στη Βρετανία. Ο δημόσιος –και ακόμα σπαρταριστός– λόγος του στρέφεται μέχρι σήμερα ενάντια σε κάθε μορφή πολιτικής ορθότητας.

ΤΥΦΛΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ

Βρείτε και άλλα βιβλία της σειράς Επίλεκτα: https://brainfood.gr/ekdoseis/non-fiction/epilekta/

Διά οιμωγών και ακκισμών εις το χαμαιτυπείον είθισται ο φθονερότερος να ηγείται των αθλίων

Ότε η νυξ Μετά των μελανών της πτερύγων εκάλυψεν τας μαρμαρυγάς του ουρανίου θόλου, τότε εκ του πυραύνου ελαμπύριζεν άφθονον πυρ και εφάνη εντός του θαλάμου σκιεράν οπτασίαν μετασχηματισμένην εις όντα δύσμορφα, απεχθή και λίαν περίεργα. Αλλά ποίος ήτο ο κακόζηλος ούτος ιερουργός όστις διά της μιμικής του χειροτεχνίας εφάνταζον τελών νυκτερινάς τερατουργίας; Ναι ήτο αυτός, ο νυκτόβιος θηρευτής, ο άρπαξ, ο διαπερών την μακράν και ρυπαράν ποιμενικήν του ράβδον επιτηδείως μεταξύ των κεκοσμημένων εκ μαργαριτών περιχειρίδιών της, ρίψας αυτήν επί της κλίνης Εκεί όπου η ωραία μελάχρους, η θελκτική παιδίσκη κατεκλίνατο προσευχομένην.

ΟΧΛΟΔΟΞΙΑ

Για τον συγγραφέα: Ξεχωριστή περίπτωση της ελληνικής rock & roll μουσικής σκηνής, ο Ζωρζ Πιλαλί ξεκίνησε την καριέρα του στα μέσα της δεκαετίας του ‘70 ως κιθαρίστας και performer. Σατιρικός ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, συνθέτης και εκτελεστής, επικεντρώνεται έκτοτε στη δημιουργία της ρεμπέτικης και blues μουσικής σύντηξης, εισάγοντας και στοιχεία της σύγχρονης κλασικής μουσικής στο swing και τα blues. Έχει συνεργαστεί με πολλούς καλλιτέχνες της εγχώριας και διεθνούς σκηνής όπως ο Παύλος Σιδηρόπουλος, ο Δημήτρης Πουλικάκος, o Bob Brozman και ο Louisiana Red. Το 2017 το όνομά του γράφτηκε στο αμερικάνικο Blues Hall of Fame. Βρείτε κι άλλα βιβλία της σειράς Επίλεκτα: https://brainfood.gr/ekdoseis/non-fiction/epilekta/